Miesięcznik Foto należy do opiniotwórczego stowarzyszenia wydawców prasy fotograficznej TIPA (Technical Image Press Association)
TIPA
Strona główna Wystawy Architektoniczna spuścizna socrealizmu
sobota, 21 lipca 2018

Architektoniczna spuścizna socrealizmu
środa, 17 sierpnia 2011 20:31    Drukuj Email

logoDSHtekst_150Patronat FOTO

…w Berlinie i Warszawie
Karl–Marx–Allee – Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa

Nowa wystawa międzynarodowa

Berlin, Deutsches Historisches Museum (24.08–9.09.2011)
Warszawa, galeria plenerowa Domu Spotkań z Historią (28.09–27.11.2011)

Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, Urząd Konserwatora Miasta i Landu Berlin, Dom Spotkań z Historią, Niemieckie Muzeum Historyczne i Winfried Brenne Architekten zapraszają na wernisaż wystawy zatytułowanej Architektoniczna spuścizna socrealizmu w Berlinie i Warszawie. Karl–Marx–Allee – Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa: 24 sierpnia (środa) 2011, godz. 14.30, Berlin, dziedziniec Deutsches Historisches Museum, Unter den Linden 2. Ekspozycja, od 28 września br., będzie również prezentowana w Warszawie, w galerii plenerowej Domu Spotkań z Historią na skwerze im. ks. Twardowskiego.

Zobacz wieksze!

Wystawa prezentuje dziedzictwo architektoniczne socrealizmu na przykładzie dwóch wielkich realizacji: Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej (MDM) w Warszawie i Karl-Marx-Allee (KMA) w Berlinie. Na kilkudziesięciu zdjęciach, archiwalnych i współczesnych, pokazujemy przykłady najważniejszych budowli, detale architektoniczne, rzeźby, małą architekturę oraz założenia urbanistyczne. Teksty do wystawy opisują kontekst historyczny, polityczny i społeczny powstania i funkcjonowania obu założeń architektonicznych i urbanistycznych. Autorką scenariusza wystawy jest architekt Maria Wojtysiak, a autorem projektu graficznego – Łukasz Kamieniak.

Socrealizm wpłynął w znacznym stopniu na krajobraz państw byłego bloku wschodniego, a jego spuścizna architektoniczna nadal wzbudza ogromne emocje. Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa i Karl–Marx–Allee – to zespoły budowlane, które stały się sztandarowymi projektami odbudowy Warszawy i Berlina Wschodniego po II wojnie światowej i czołowymi przykładami socrealizmu w tej części Europy. Zarówno budowa MDM w Warszawie i KMA w Berlinie miały jeden cel – ukazać potęgę nowego ustroju. Przełom roku 1989 zdjął z takich miejsc, jak MDM i KMA parasol ochronny władz i uruchomił dyskusję na temat architektonicznej spuścizny minionej epoki.

Ekspozycja została przygotowana w ramach programu kulturalnego prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej, 20-lecia partnerstwa Warszawy i Berlina oraz podpisania „Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec”.

Wystawa stanowi kolejny etap realizacji projektu „Tożsamość Miasta. Modernizm i Antymodernizm w powojennym dziedzictwie kulturowym” zainicjowanego przez Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków oraz Urząd konserwatorski Miasta Berlina, do którego włączyło się szereg instytucji polskich i niemieckich. Projekt obejmuje m.in. badania nad dziedzictwem architektonicznym socrealizmu oraz opracowanie wytycznych dla jego ochrony
WARSZAWA
Niemieckie działania wojenne lat 1939–44 doprowadziły do zniszczenia Warszawy na niespotykaną dotąd skalę; 72% zabudowy mieszkaniowej miasta zostało zburzone i spalone. Działające od lutego 1945 roku Biuro Odbudowy Stolicy rozpoczęło inwentaryzację zniszczeń.
W czerwcu 1945 roku Rada Ministrów podjęła decyzję o odbudowie Warszawy. Zgodnie z wizją zawartą w Planie Sześcioletnim Odbudowy Warszawy z 1950 roku, autorstwa prezydenta Bolesława Bieruta, nowa Warszawa miała stać się miastem socrealistycznym. Jednym z priorytetowych założeń była budowa zespołu osiedli mieszkaniowych w ścisłym centrum stolicy. W myśl sztandarowego hasła kreatorów socrealistycznej Warszawy – głoszącego wprowadzenie robotników do śródmieścia. Dlatego też założenie projektowanej Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej oparto o najważniejszą arterię Śródmieścia – ulicę Marszałkowską. Priorytetem było wykreowanie nowej, monumentalnej, reprezentacyjnej przestrzeni miejskiej. Aby zrealizować projekt, wyburzono wiele starych kamienic.
Prace projektowe powierzono zespołowi Pracowni „MDM” pod kierownictwem Józefa Sigalina; wraz z nim głównymi projektantami byli: Stanisław Jankowski, Jan Knothe i Zygmunt Stępiński.
MDM miało zasiedlić 45 tysięcy mieszkańców, a budynki miały wyróżniać się wyższym od przeciętnego standardem. Zaplanowano wiele obiektów użyteczności publicznej. Prace nad kolejnymi odcinkami MDM I, II i III – trwały od 1950 do 1956 roku.

Realizację projektu rozpoczęto od placu Konstytucji i jego otoczenia (MDM I, od ul. Wilczej do placu Zbawiciela). Na placu, który otrzymał kształt wydłużonego prostokąta, wybudowano budynki mieszkalne z podcieniami i hotel, zdobione m.in. rzeźbami przedstawiającymi robotników, wykonanymi w stylu socrealizmu. Na odcinku MDM II (od placu Zbawiciela do placu Unii Lubelskiej), wzdłuż ul. Marszałkowskiej, wśród nielicznych zachowanych budynków, powstała nowa zabudowa. Architektura tego odcinka, wraz z dekoracją i wszystkimi cechami stylowymi, jest tożsama z etapem I. Na placu Zbawiciela budynki rozplanowano wokół okrągłego placu. Centralną część MDM III – Osiedle Latawiec – którego głównym projektantem była Zofia Sekrecka, tworzą budynki nawiązujące do architektury francuskiej z przełomu XVI i XVII wieku, usytuowane wzdłuż ośmiobocznego placu (na osi Alei Wyzwolenia).
Zbudowane z wielkim rozmachem osiedle MDM miało reprezentacyjny charakter i wielkomiejski szyk. Wzorowane na formach klasycystycznych czy renesansowych budynki w stylu socrealistycznym dekorowano wydatnymi gzymsami i attykami. Wysokie partery ukryto w ciągach arkadowych podcieni, nad którymi powstały rozległe tarasy. W myśl obowiązującej zasady syntezy sztuk architekturę wzbogacono monumentalnymi rzeźbami figuralnymi, płaskorzeźbami, metaloplastyką, mozaikami, sgrafitto, elementami małej architektury, misternie projektowano posadzki placów i ulic oraz układy zieleni. Stworzono nowe oblicze Śródmieścia Warszawy.
BERLIN
Po II wojnie światowej Berlin, podzielony na część wschodnią i część zachodnią, stał się miejscem bezpośredniej rywalizacji systemów politycznych. Podział ten widoczny jest również do dziś w architekturze i układzie urbanistycznym miasta. Spektakularnym projektem odbudowy we wschodniej części Berlina jest monumentalna aleja Karl-Marx-Allee (do 1961 roku aleja Stalina), położona w dzielnicach Friedrichshain i Mitte. Magistrala, przy której wybudowano kompleks urbanistyczny, przebiega wzdłuż zniszczonej podczas wojny Große Frankfurter Straße (Frankfurter Allee), jest częścią osi wschód-zachód, przecinającej Alexanderplatz, Marx-Engels-Forum, aż do bulwaru Unter den Linden.
Po wojnie priorytetem było budownictwo mieszkaniowe, ale KMA miała służyć również jako reprezentacyjna przestrzeń ulicznych parad i pochodów.

Powstające tuż po wojnie budowle nawiązywały do tradycji przedwojennego modernizmu. Po roku 1950 nastąpił zwrot ku budownictwu monumentalnemu, opartemu na kompozycjach barokowych. Pierwszym, zrealizowanym zgodnie z doktryną architektoniczną stalinizmu, modelowym obiektem w Berlinie był gmach ambasady Związku Radzieckiego (1949–51) przy bulwarze Unter den Linden.
Konkurs na projekt reprezentacyjnej alei Stalina ogłoszono w 1951 roku. Została zaprojektowana w nowym, socrealistycznym stylu. Hermann Henselmann i autorzy pozostałych zwycięskich projektów utworzyli sześć zespołów dla sześciu planowanych etapów budowy. W grudniu 1952 roku oddano do użytku pierwsze mieszkania, w 1953 roku ukończono zachodni odcinek alei Karola Marksa i plac Strausberger, a rok później zamknięto pierwszy etap budowy alei Karola Marksa.
Po śmierci Stalina w 1953 roku nastąpiły zmiany, które miały wpływ na politykę urbanistyczną NRD. Czas monumentalnych budowli się skończył, a przyszłość widziano w powszechnym uprzemysłowieniu technologii budowlanej; od połowy lat 50. eksperymentowano w NRD z elementami prefabrykowanymi. Drugi etap budowy Karl-Marx-Allee przybiegał już według nowej doktryny i w nowej technologii (płyty betonowe).
Dziś Karl-Marx-Allee, jako oś urbanistyczna, kojarzona jest przede wszystkim z „socrealistycznym klasycyzmem”. Stała się nie tylko pomnikiem odbudowy, ale także ważną arterią komunikacyjną Berlina, której przewrotnie sławę przyniosły protesty robotników budowlanych strajkujących przeciwko decyzjom o zwiększeniu norm wydajności pracy w 1953 roku.

Organizatorzy: Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, Urząd Konserwatora Miasta i Landu Berlin, Dom Spotkań z Historią, Niemieckie Muzeum Historyczne, Winfried Brenne Architekten. Partnerzy: Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Instytut Polski w Berlinie. Sponsorzy: Grupa Capital Park, Centrum Bankowo-Finansowe „Nowy Świat” S.A.

Wystawie towarzyszy album: Architektoniczna spuścizna socrealizmu w Berlinie i Warszawie. Karl–Marx–Allee – Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa, zawierający ponad 100 zdjęć archiwalnych i współczesnych.

***
Dom Spotkań z Historią (DSH) – instytucja kultury m. st. Warszawy – zajmuje się popularyzowaniem historii XX wieku Polski i Europy Środkowo-Wschodniej. Organizuje wystawy, pokazy filmowe, spotkania ze świadkami, seminaria, warsztaty edukacyjne, akcje miejskie oraz prowadzi działalność wydawniczą i dokumentacyjną. DSH ściśle współpracuje z Ośrodkiem KARTA oraz innymi organizacjami i środowiskami w kraju i za granicą.

Więcej informacji www.dsh.waw.pl.

Dodaj do:

Deli.cio.us    Digg    reddit    Facebook    Wykop    Gwar
Joomla Templates and Joomla Extensions by JoomlaVision.Com

( 0 Votes )
 

Dodaj komentarz

Kod antysapmowy
Odśwież